Kortessem

 

 

Het kerkje van Kortessem waar Eleonora de Montmorency, onze derde gravin van Hoogstraten, begraven is.

Het kleine deurtje aan de toren is gewoonlijk open om de kerk te bezichtigen. De toren en de pilaren zijn romaans (11de – 12de eeuw) evenals de rondbogen ramen in de zijbeuken, maar die zijn van latere datum (neo-romaans 1875). Het koor is gotisch (13de eeuw) met spitsbogen. De houten zoldering is in 1491 afgebrand en vervangen door een bakstenen overwelving. Bij het betreden van de kerk ga je door de glazen tussendeur en zie je links in de zijbeuk een glazen kist met een loden kist in. Deze kist bevat nog enkele beenderen van Eleonora de Montmorency. Deze loden kist is in 1972 gevonden in het hoogkoor van de kerk tijdens werken om de verwarming aan te leggen.

 

De witte tekst bovenaan is de tekst die op het loden deksel staat. De vertaling luidt als volgt:

Het kerkje op zich is heel mooi en heeft een romaanse basis. Kortessem bestaat dan ook al heel lang. Voor het kerkje heeft men stenen gebruikt van de Romeinse omwalling van Tongeren.

Kortessem ligt naast de E313 in de driehoek tussen Hasselt-Genk en Tongeren, op minder dan een uur rijden van Hoogstraten dus.

Kortessem was eerst van de graaf Philips van Montmorency, de broer van Eleonora die onthoofd werd in Brussel samen met de graaf van Egmont. Na diens dood was er eigenlijk al iemand anders met het graafschap weg die er aanspraak op maakte omdat hij Philips geld geleend had en omdat er ingewikkelde erfenisrechten in het spel waren, maar Eleonora heeft dit betwist en heeft voor Kortessem gestreden om het leen toch in handen te krijgen. Deze twist sleepte lang aan. Dit meningsverschil werd pas definitief geregeld in 1624 toen de heerlijkheid Kortessem toegewezen werd aan Karel van Lalaing, de jongste zoon uit het huwelijk van Antoon de Lalaing en Eleonora van Montmorency.

22-01-1571: Eleonora van Montmorency vraagt en bekomt op het prins-bisschoppelijk paleis te Luik de heerlijkheden Kortessem en Bouchout in leen.

26-10-1573: Voor het hof van Justitie van Kortessem verschijnt Werner van Amstenroye om bezit te nemen van de heerlijkheid Kortessem in zijn functie van momber van Willem van Cortenbach. Hij legt de eed af om het leen in bezit te nemen.

19-02-1574: Eleonora van Montmorency, dame van Hoogstraten, biedt zich te Kortessem aan  om bezit te nemen van de heerlijkheid. Er zijn heel wat hoogwaardigheidsbekleders aanwezig. Het kapittel aanvaardde en erkenden haar rechten en waren bereid haar eed af te nemen.  Daarvoor werd Eleonora naar het hoofdaltaar gebracht waarop het geopend missaal lag. Met de hand op de gekruisigde Christus legde zij volgende eed af:

“Ich, Eleonora van Montmorency, gravinne, weduwe van Hochstraeten, vrouwe van Corteshem, gheloeve ende swere houde ende getrouwe te syn onser kercken ende capittel Sint-Pieter tot Cortheshem, ende gheloeve hen te halden in allen heure rechten, privilegien ende hercoenen. Soo helpe my god ende allen heyligen.”

Daarna gingen ze naar de toren van de kerk waar ze het touw van de klok in de hand nam en de banklok luidde. Hierna verklaarden de kanunniken Eleonora in het bezit gesteld van de heerlijkheid Kortessem met rechtsmacht en alle aanhorigheden.

Vervolgens begaven ze zich naar de openbare plaats voor de kerk, waar het volk was samengekomen ingevolge van het luiden van de klok. Tussen het volk waren ook aanwezigen van het hof van Luik, zodat zij konden getuigen dat Eleonora was aanvaard door het kapittel en het volk. Daarop zwoer Eleonora voor het volk de eed met luide stem en met twee vingers in de lucht van haar rechterhand.

Nadat deze eed was afgelegd, stelde zij wijze mannen aan als schepenen van de heerlijkheid Kortessem.

Eleonora werd na haar dood in 1585 in onbekende omstandigheden begraven in het kerkkoor van de Kortessemse Sint-Pieterskerk.